چوب

درمورد چوب

بسمه تعالی

ماشین خراطی کپی تراش

 

ماشین خراطی چوب برای تراشیدن سطوح قوس دار داخلی وخارجی قطعات چوب که سطح تراش آنها را نتوان با ابزارهای دستی مانند رنده یا انواع مغارها با دست ویا بوسیله ماشین رنده، اره و فرز و ... متناسب با قوس مورد نظر طبق نقشه کار ایجاد نمود، از ماشین خراطی استفاده می شود که دارای انواع مختلف به شرح زیر است :

1- ماشین خراطی با ابزارهی بار دهنده دستی

2- ماشین کپی تراش سطوح خارجی

3- ماشین کپی تراش سطوح داخلی

ماشین خراطی ساده یا ماشین تراش چوب را می توان رابطی بین ابزارهای دستی و ابزارهای ماشینی دانست زیرا مهارت تکنیسین با ابزار دستی توام با حرکت مکانیکی ماشینی شده است. در اولین ماشین خراطی از دو درخت مجاور هم استفاده می شد که در فاصله بین آن دو و بین دو مرغک چوب قرار می گرفت و از طنابی برای چرخش آن استفاده می شد که در حین گردش به کمک فشار سطح قطعه چوب را شکل می دادند. ماشین خراطی از آن زمان تا کنون تغییرات وسیعی یافته و امروزه به صورت انواع ماشین های ساده و اتوماتیک حتی با برنامه ریزی های کامپیوتری ساخته شده که در کارهای تکی سازی و سری سازی از آنها استفاده می کنند. در بعضی از ماشین ها امروزه برای بالا بردن سرعت پیشبرد کار حتی در خلاف جهت حرکت قطعه کار مغار های خراطی را حرکت داده اند .

عملیات اصلی ماشین خراطی چوب عبارتست از چرخش قطعه کار که بین مرغک دوار و ثابت بسته شده و یا گردش قطعه کار صفحه ای که روی دیسک کله ای ماشین (سه نظام مخصوص) بسته شده است.

                              ماشین های کپی تراش

ماشین های کپی تراش را می توان به دو دسته تقسیم نمود .

1.    کپی تراش های خارجی

2.    کپی تراش های داخلی

ماشین های کپی تراش خارجی تقریباً همان ماشین های خراطی هستند با این تفاوت که در ماشین های خراطی فرم دادن چوب بوسیله ابزار با دست طبق نقشه انجام می شود ولی در کپی تراش مغار های خراطی در قسمت های مشخص جای ابزار در روی ماشین ثابت می گردد و فرم کار از روی شابلون انجام می شود.

مشخصات زیر مربوط به قسمت های مختلف ماشین خراطی کپی تراش  می باشد :

1- مرغک ثابت 2- مغار خراطی 3- قطعه کار 4- مرغک متحرک 5- فرمان محکم کردن مرغک در چوب 6- زنجیر حرکت دهنده مغار در طول شابلون 7- سه نظام کله ای وسنباده دیسکی 8- شابلون از قطعه کار قبلی 9- شابلون صفحه ای

ماشین کپی تراش از دو مرغک ثابت ومتحرک ویک سه نظام کله ای که چوب بین دو مرغک طبق شرح قبلی ثابت می گردد تشکیل شده است. در کله تراشی، چوب را به سه نظام مخصوص که در اینجا یک دیسک است و صفحه تکیه گاه نیز در جلوی دیسک وجود دارد که از آن، می توان برای سنباده زدن قطعات کوچک نیز استفاده نمود. در این ماشین گونیا یا ماشین یا پایه تکیه گاه ابزار به صورت قبل وجود ندارد بلکه ابزار یا مغار خراطی روی یک دستگاه نگه دارنده ابزار که روی میله افقی موازی با محور کار (خط محور مرغک) قابل حرکت است، قرارداده می شود و سر دیگر اهرم این دستگاه که شبیه مغار گیر با برجستگی نظیر مغار می باشد، که روی شابلون حرکت می نماید. 

شابلون ممکن است از قطعه کار ساخته شده قبلی یا مشابه فلزی آن باشد، یا این که لبه یک صفحه را طبق فرورفتگی و برجستگی مورد نیاز قطعه شکل داده باشند. لبه اهرم مغارگیر در موقع خراطی روی فرورفتگی و برجستگی های شابلون حرکت کرده و با حرکت خود یک حرکت مشابه را در تیغه مغار که به سر دیگر دستگاه بسته شده ایجاد می نماید. این حرکت با تماس تیغه مغار با چوب باعث تراشیدن و فرم دادن به چوب طبق شابلون و نقشه دلخواه خواهد شد. حرکت طولی دستگاه مغارگیر یعنی باردهی به کار، ممکن است بوسیله دست انجام شود یا بصورت اتومات به وسیله چرخ زنجیر و زنجیر با حرکت الکتروموتور اصلی و انتقال دور آن،با تظیم دور مورد نیاز با کمک چرخ زنجیر مربوط باشد که درکپی تراش بطور اتوماتیک کار می کند. بنابراین ماشین کپی تراش می تواند از روی یک قطعه کار ساخته قبلی و یا شابلون تهیه شده به هر تعداد که می خواهیم قرینه سازی یا کپی تراشی نماید . تکنسین مربوط باید ضمن دقت در صحت عمل ماشین از هر چند قطعه کار تولید شده،یکی را با وسایل اندازه گیری و شابلون مربوط، کنترل نماید.

اجزای ماشین کپی تراش

یک ماشین کپی تراش،از اجزای زیرتشکیل شده است:

1- پایه ریخته گری یا ساخته شده از ورق که بستر Machine stand ماشین روی آن قرار گرفته و معمولاً الکتروموتور را روی آن قرار می دهند.

2- دستگاه کپی تراش که Copying Attachment به عنوان بستر ماشین و محل قرار تیغه های مغار و شابلون روی پایه قرار می گیرد.

3- صفحه کله ای که برای تراشیدن Face Plate چوب های قطور با طول کم در قسمت داخل و خارج، استفاده می شود.

4- مرغک ثابت و متحرک با نیش مرکزی که در سر چوب Screw Chuck فرو می رود وآن را محکم نگه می دارد.

5- مرغک ثابت برای استوانه تراشی چوب های نازک Cup Center و سوراخ کردن چوب های طویل.

6- دستگاه تعادل دهنده چوب های Steady rest بلند و نازک.

7- سه نظام کله ای، برای گرفتن انتهای Jaw Chucks قطعه کاروثابت کردن آن برای عملیات خراطی چوب های گرد.

 8- چهار نظام کله ای برای گرفتن Jaw Chucks انتهای قطعه کار برای عملیات خراطی چوب های چهار تراش شده.

9- سه نظام قطعه گیر با کلید Jaw drill chuck براي عمليات سوراخكاري.

10- گونیا یا تکیه گاه ابزار برای Tool rest مو قعی که کارهای ساده و یا عملیات کله تراشی با ماشین انجام می شود.

11- حفاظ روی مرغک ثابت Chuck guard.

12- عینک حفاظتی Protective goggles برای موقعی که عملیات خراطی با دست آزاد انجام می شود.

13- ابزارهای اندازه گیری و کنترل برای Measuring Tools خط کشی دایره،قطر خروجی قطعه کار.

ماشین های خراطی و کپی تراش در اندازه های مختلف رومیزی و پایه دار برای کارهای سبک و سنگین ساخته می شود. مشخصات یک ماشین خراطی کوچک در به عنوان نمونه می توان اشاره نمود:

1- فاصله بین دو مرغک 1000 میلیمتر

2- ارتفاع سطح بستر مرغک تا مرکز مرغک 200 میلیمتر

3- حداکثر قطر قابل تراش 300 میلیمتر

4- سرعت ماشین 4 دور (550-910-1500-2500) دور بر دقیقه

5-قدرت موتور با برق یک فاز و سه فاز KW 1=36/1 اسب بخار

6- ابعاد ماشین 650*1750 میلیمتر با وزن Kg50

این ماشین با برق یک فاز و سه فاز KW 6/2 و تنظیم دور مختلف u/min 1000-1500-2000-2750-3000-3500 کار می نماید.

ماشین های فرز کپی تراش خارجی

برای تراشیدن سریع خارج قطعات مختلف مانند بلوکه های چوبی در مدل سازی قنداق تفنگ و حفاظ روی لوله مسلسل ودسته طپانچه در مهمات سازی و ساخت قطعات میز و صندلی در مبل سازی از فرز کپی استفاده می شود.

کپی تراش خارجی انواع مختلف دارد  که در حین تراشیدن فرم های مختلف،می تواند عملیات سنباده زدن و پرداخت سطوح تراشیده شده را نیز همزمان انجام دهد.

در یک ماشین فرز کپی تراش مشاهده می شود که در قسمت فوقانی یک شابلون فلزی به شکل قطعه مورد نظر بین مرغک و سه نظام مربوطه محکم قرار می گیرد و با تعویض این شابلون که به راحتی انجام می شود، تغییر شکل تولید قطعات چوبی به سادگی میسر میگردد. در قسمت زیر شابلون به صورت افقی چهار ردیف مرغک ثابت و متحرک قرار گرفته، که چهار عدد قطعه چوب مورد نیاز برای تولید قطعات مدل های چوبی یا مهمات سازی یا مبل سازی به آن بسته می شود.

در قسمت پشت قسمت پشت قطعات چوبی بسته شده چهار عدد توپی مخصوص فرز (برای هر قطعه یک عدد) بسته شده که در موقع روشن کردن ماشین عملیات تراشیدن سطوح خارجی چوب را در جهت طولی انجام می دهند. در پشت شابلون در قسمت فوقانی یک پولی فلزی با قطر و شکل توپی های فرز قرار گرفته که در موقع حرکت باید در پستی و بلندی های شابلون فرو برود. این پولی از طرف راست به چپ حرکت می نماید و همراه و مشابه آن توپی های تراش حرکت میکند که این عمل باعث تراشیده شدن چهار قطعه چوب شابلون فوقانی می گردد. این عمل تراش حدو 5 دقیقه طول می کشد. در قسمت جلوی قطعات و شابلون بسته شده و در ردیف پشت توپی های فرز، یک سنباده نواری پارچه ای یا کاغذی با عرض کم قرار داده شده که همزمان با تراشیده شدن چوب های پشت تیغه های فرز در جهت مقابل حرکت کرده، عمل سنباده زدن و پرداخت چوب ها را انجام می دهد.

دستگاه مجهز به سنباده و توپی های فرز همراه مرغک های متحرک قابل حرکت و نزدیک و دور شدن به پایه ثابت مرغک های ثابتمی باشد. که این حرکت طولی در واقع حدود طولی قابل برآمد قطعات با ماشین را مشخص می کند. این تغییر طول در ماشین های معمولی تا 130 سانتیمتر می رسد.

این ماشین ها به علت سرعت کار زیاد دارای حجم زیاد پوشال ناشی از تراش توپی های فرز و همچنین حجم زیاد خاک سنباده می باشد. لذا باید حتماً به دستگاه مکنده سراسری کارگاه و با دستگاه مکنده ی متحرک کیسه ای مجهز باشد. در غیر اینصورت کار کردن با آنها خالی از اشکال نخواهد بود .

اپراتور مربوطه در موقع عمل،تنها وظیفه تعویض شابلون و باز کردن قطعات چوب فرم داده شده و بستن قطعات چوب تراش شده را دارد و بقیه مراحل انجام کار را خود ماشین به صورت اتوماتیک انجام می دهد.

این ماشین با سیستم مکانیکی، هیدرولیکی وپنوماتیکی وCNC ساخته شده است. اپراتور مربوطه باید ضمن رعایت نکات خط کشی و تهیه چوب چهار تراش طبق اصول گفته شده در مبحث کارهای خراطی،ضمن رعایت نکات ایمنی از روپوش مخصوص، عینک حفاظتیو ماسک بهداشتی کاغذی استفاده نماید

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 17:5  توسط روح ا...سدنی  | 

بسمه تعالی

 

اتصالات در صنایع چوب

 

چكيده :

 

اتصال واژه ای است عربی و به معنای رسیدن واتصالات جمع آن بوده است و در اصطلاح چوب عبارتند از بند وبست دادن دو یا چند قطعه چوب در یکدیگر ومقید کردن آنها برای دست یابی به محصول چوبی مورد نیاز از آنجایی که می توان مصنوعات چوبی را یکدیگر و یک تکه و یک پارچه تهیه نمود از این روسعی می گردد که با استفاده از قطعات چوب ومتصل نمودن آنها به یکدیگر به لوازم و وسایل مورد نیاز دست یافت. چوبهای یک تکه را بدان لحاظ نمی توان در ساخت وسایل چوبی بکار برد که اولا:حجم ساخت و غیر قابل حرکت در پاره ای از کار ها خواهند ثانیا:مسایل رطوبتی چوب همواره،برای مصنوعات چوبی مشکل افرین خواهد بود ثالثا:در بعضی از زمینه های کاری چوب در جهت راه وبی راه قرار خواهد گرفت و در نتیجه شکننده و غیر قابل استفاده و از همه مهمتر ساخت با چوب یک تکه مستلزم قطر زیاد وحجم زیاد کار وهزینه بالا خواهد بود .و در پایان محصول تولید شده از زیبایی بر خور دار است ولی از مقامت واستحکام کافی بر خوردار نیست.و اساسا وسایل وابزار برای انجام این قبیل امور در اختیار نیست.

 

کلمات کلیدی:

چوب ،اتصالات ،چسب چوب ،ابزارالات اتصال

 

مقدمه :

علاقه روز افزونی  برای ساخت ساختمان های کنده ای در میان افراد نواحی جنگلی دیده میشود. این طیف ساختمانها در بر گیرنده ی منازل ساده و کوچک تا ساختمان های بزرگ و دائمی میباشد

چوب يكي از اولين موادي است كه بطور طبيعي و فراوان در دسترس بشر قرار داشته است.از اين رو تاريخ استفاده از آن به زمانهاي خيلي دور مي رسد.نا آشنائي انسانهاي قديم به ادوات مناسب جهت تبديل اين جسم،به طوري كه تاريخ نشان مي دهد،مصرف آنرا محدود مي ساخته ولي با پيشرفت زندگي و امكانات بهتر تبديل چوب به صورت­هاي مختلف هر چه بيشتر توسعه يافته است.

بطور كلي مصارف چوب در گذشته هم شكل سنتي خود را حفظ كرده بود و از قرنهاي متمادي بدون تغيير وتحول چشم گيري در جوامع انساني رايج بوده است.اين مصارف شامل استفاده ازچوب در تهيه؛دسته افزار،گهواره،خانه سازي، تختخواب، نرده بام،وسائل كشاورزي،كشتي و قايق سازي،وسائل نخ ريسي و بافندگي،وسائل جنگي و شكار،ميز و نيمكت،دروپنجره سازي و گاري سازي،تابوت سازي و سوخت،بوده است

.تالار های بزرگ شوش وتخت جمشید دیوارهای سنگی وآجری داشت. اما با شبکه تو در تو وجالب وتیرهای چوبی پوشیده شده بود. در سال 1938 تیرهای ذغال شده به قطر 17 تا 25 سانتیمتر از زیر خاک بیرون آورده شد. تیرهای سقف روی ستونهای سنگی یا چوبی قرار گرفته بود و در یکی از این سنگها منقور داریوش می بینیم که در روی تخت کنده کاری   شده ای که ضاهرا از چوب ساخته شده نشسته، ودر باریان را پذیرفته است در زمان پادشاهی ساسانیان0212تا615میلادی ووقتی که طاقهای ضربی وگنبدی جانشین بامهای تخت گردید میله

 

می شد به هنگام هجوم اعراب _در حدود 650میلادی)حرفه چوب بری رونق فراوان گرفت مسجد ها اول دارای ستونه وسقف چوبی بودند

 

درجه بندی چوب برای اتصال :

میدانیم که تنه درخت مقداری معایب طبیعی رشد دارد که به چوب آلات استحصالی منتقل میشود.مانند تابیدگی الیاف ،گره ها و الیاف عرضی یا مورب که از مخروطی بودن تنه ناشی می شود.علاوه بر ان،معایب دیگری از قبیل پوسیدگی ،ترک وشکاف در چوب به وجود می اید. در معایب مقاومت و کیفیت چوب را کاهش می دهد:به همین جهت باید کیفیت مکانیکی چوب را با توجه به این معایب تعین کرد. این عمل را درجه بندی کردن چوب می گویند .چوب الات را با در نظر گرفتن خوصیات ظاهری آنها درجه بندی می کنند.این روشی قدیمی است که هنوز هم رواج دارد وبه درجه بندی بندی نظری معروف است.و برای آن قواعدی نیز تدوین کرده اند .امروزه در بعضی از کشور ها درجه بندی چوب آلات ساختمانی سوزنی برگان را با ماشین انجام می دهند که علامت قردادی تعین می کندد .و این علامت را درجه بندی کننده روی چوب می زند. که وسیله اطمینان در دادو ستد و کنترل کیفیت اجزای ساختمانی ساخته شده از آن است.

الف) اندازه بری چوب

 

ضرورت اتصالات:

استنفاده از اتصالات می تواند در ساخت مصنوعات چوبی به سازنده کمک شایانی توجه ای نماید. انواع سازه ها را می توان به سادگی ساخت و اتصلات دارای ویژگیهای زیر می باشد:

-استفاده از کمتیرین میزان چوب

- استفاده از کمترین وقت

- ایجاد مقاومت بالا

- ایجاد زیبایی بیشتر وتنوع ساخت برای یک نوع محصول

- پایین بودن هزینه به پاس استفاده از چوبهای با ابعاد کوچکتر

 

قدیمی ترین وسیله اتصال قطعات چوب میخ است . ودر اندازه و شکلهای مختلف سر،بدنه و نوک تولید می شود. شکلهای نمونه از سر و بدنه انواع میخ را می توان در شکل دید .

با توسعه کاربرد وسلیل ماشینی بیشتر در خطوط تولید انبوه و فروارده های چوبی ،مانند چکش بادی،ساخت و مصرف میخ های دو سر و عرضه میخی خشاب شده به بازار رایج شد.

کاربرد میخ روی اجزای چوبی ساختمان محدئد به اتصلاتی است که در انها ضخامت عضو فرعی اتصال کم باشد مانند-کمبه کوبی و اتصال مهار بند به ستون های کلاف دیوار.

کاربرد پیچ در اتصال

 

چسبها موادی هستند که با به کاربردن آنها دو یا چند قطعه به هم متصل می شود . .معمولا نجار،سریشم که از استخوان و تکه های چرم ساخته شده است به کار می رود. برای کار های ظریفتر سریشم ماهی ترجیح دارد .سریشم حیوانی از جوشاندن  قطعات استخوان ،پوست ، شاخ، سم، شیرو خون  حیوانات تهیه می شوند .در شهرستانها شمال ایران تهیه  می شود و کیسه هوای خاویار،ماده اولیه آنست.برای سریشم زدن نجار تعدادی قید (گیره، پیچ دستی، تنگ) در اختیار دارد.

 

اتصالات از قدیم ایام توسط صنعت گران و طراحان چوبی طراحی و بدست اجرا سپرده شده است و گذشت زمان اتصالات تکامل یافته واز انواع ساده و به انواع پیچیده و مستحکم تبدیل گشته  وامروزه علاوه بر اتصالات که در گذشته بر روی چوب زده می شد از اتصالات فلزی نیز استفاده می شود،خوصصا در ساخت وسایل صفحه ای کاربرد اتصال دهنده مدرن حائز اهمیت است.اتصالات در صنعت چوب بر سه دسته تتقسیم می شود و این سه دسته عبارتند از:

اتصال عرضی(پهلو به پهلو)

اتصال طولی(سر به  سر)

نمونه اتصال طولی و عرضی

اتصال  گوشه ای یا زاویه ای

اتصالات عرضی:

ان دسته از اتصالات هستند که موجب تزایه سطح می گردد بر این اساس ناچار هستیم در اتصالات عرضی دو یا چند تخته در کنار یکدیگر درز می شوند و در محل درز بر روی آنها اتصال زده می شوند وعبارتند از اتصال با درز ساده وپشت بند، اتصال قلیف ،اتصال دوبل ، اتصال کام وزبانه جداگانه و اتصال نیم نیم .در اینجا قبل از اینکه اتصالات عرضی وانواع آن گفته شودبه اصل درز کردن چوب اشاره شود.از یک گونه و یک جنس  -ب-از چوب جوان با چوب جوان –ج- چوب پیر با چوب پیر

چون چوبها از لحاظ رطوبتی وگونه متفاوت هستند .همکشیدگی واکشیدگی متفاوت بر این اساس سعی می شودکه با رعایت گونه وجنس چوب نسبت به چوب جوان وچوب پیر توجه کرد.

درون چوب با درون چوب وبرون چوب با برون چوب:درون چوب عبارتند از:قسمت مرده گیاه که مواد زاینده گیاهی آن در آن تجمع می یابد ودارای رنگ روشن بوده،و قسمت زنده فعال گیاه محسوب می شود.

برون چوب عبارتند از: دارای رنگ روشن بوده وقسمت زنده فعال درخت محسوب می شود.در نتیجه نمی توان این دو چوب را در یک گونه کنار هم درز نمود چون دارای واکشیدی های نا مساوی می باشند.لذا رعایت این که درون چوب با درون وبرون چوب با برون چوب درز نماید متصل نمایند در هر کارومصنوعاتی قابل توجه می باشد

چوبهای شعاعی با چوبهای شعاعی و چوبهای مماسی با مماسی که آن دسته از چوبهایی هستند که جهت برش آنها در تنه درخت ازبیرون به طرف مغز درخت می باشد (هم جهت با پره های چوبی)و چوبهای مماسی چوبهایی هستند که خط برش مماس بر دوایر سالیانه میباشد.

نحوه درز کردن به وسیله تنگ

نحوه متصل کردن چوبها در کنار هم

 (تصاویر موجود نیست)            

چوبهای یک تکه را بدان لحاظ نمی توان در ساخت وسایل چوبی بکار برد. اتصالات از قدیم ایام توسط صنعت گران و طراحان چوبی طراحی و بدست اجرا سپرده شده است و گذشت زمان اتصالات تکامل یافته واز انواع ساده و به انواع پیچیده و مستحکم تبدیل گشته  وامروزه علاوه بر اتصالات که در گذشته بر روی چوب زده می شد از اتصالات فلزی نیز استفاده می شود.

خرپاها از مفيد ترين فرم ساختماني هستند كه در انواع ساختمانها وماشينها به كار مي رود از لحاظ ساختمانهاي خرپايي،در مقابل نيروهاي واردآمده مقاومت بسياري دارند واز لحاظ اقتصادي نيز ساختن آنها مقرون به صرفه است .اتصال ميله هاي خرپاها به يكديگر چنانچه فلزي باشند ،به وسيله ميخ وپيچ انجام مي گيرد .وچنانچه خرپاي چوبي باشد،اتصالات آنها به سقفهاي با دهانه هاي زياد ونيز پله ها به كار مي برند سنگين ،مثل جرثقيلها،نيز از خرپا استفاده ميکنند. . نظر وزن سبك

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 17:4  توسط روح ا...سدنی  | 

بسمه تعالی

 

توانایی وخصوصیات ماشین خط زن

 

1-    توانایی برشکاری انواع صفحه های ساده و روکشدار بدون لب پریدگی

2-                       دارای ریل برش ( سیستم حرکت ریل ساچمه ای )

3-                       دارای اره خط زن با موتور جداگانه

4-                       دارای اندازه خوان زاویه تیغه اره

5-                       دارای کامپ و قطعه چوب گیر

6-                       هدسی متر نما بر روی متر گونیا

7-                       دارای مکنده

 

 

1-    توانایی برشکاری انواع صفحه های ساده و روکشدار بدون لب پریده گی

یکی از موارد مهم در کیفیت محصولات صفحه ای تمیزی و بدون لب بریده گی بدن صفحه ها است که این امر توسط اره خط زن مرتفع شده است . از خط زن قبل از اینکه اره دور کن صفحه را مورد برش قرار دهد صفحه را مورد برش قرار دهد صفحه را از زیر از محلی که قبلاً تنظیم کرده ایم می برد.

نکته : اینکه اره خط زن حتماً باید مماس با اره دور کن تنظیم شده باشد و در یک راستا قرار گیرند.

2-                       دارای ریل برش ( سیستم حرکت ریل ساچمه ای )

ریل برش مقدار زیادی از مشکلات حین برش را تخفیف داده و به کاربر امکان می دهد که با کارگر کمتری فعالیت کند و همچنین در سرعت کار بسیار موثر بوده زمان انجام برش را پائین می آورد و سطح برش از صافی و یکنواختی قابل قبول برخوردار خواهد بود.

سیستم حرکت ریل ساچمه ای بوده بسیار روان است و دارای دقت زیاد و بدون لرزش است جنس ریل از آلومینیوم آلیاژی بوده و دارای مقاومت نسبتاً بالائی در مقابل خمش و پیچیدگی است. قبل از این از ریل های چدنی استفاده می شد که به علت وزن زیاد و دقت کم و روان نبودن به علت اینکه گر سیکاری مداوم مواد زائد را جذب کرده و کارائی چندانی نداشته و منسوخ شده است . ریل دارای قابلیت قفل شدن در هر نقطه را دارد . دارای قطعه چوب گیری باشد. طول ریل تا cm4200 را جوابگو است ولی اکثراً 3200 می باشند ریل دارای گونیا و عدسی متر نما است .

3-                       دارای اره خط زن با موتور جداگانه

اره خط زن قبل از اره دور کن تعبیه شده است.

خط زن دارای موتور جداگانه با دور 6500 دو در دقیقه می باشد. قابلیت زاویه فوری از  تا  را دارد که توسط زاویه خوان دیجیتالی نمایش داده می شود. قطر اره خط زن mm 150 می باشد . که از اره گرد استفاده می شود.

4-                       دارای اندازه خوان زاویه تیغه

   برای برشکاری با زوایای مختلف اهرمی وجود دارد که با چرخاندن این اهرم زوایای دلخواه روی اندازه نمودن نمایش داده می شود این اهرم اره برش اره خط زن را هم زمان تحت زاویه قرار می دهد.

5-                       دارای کامپ وقطعه چوب گیر

    قطعه چوب گیر که دارای دو اهرم می باشد روی ریل نصب شده و در مواقعی که قطعه مورد برش بزرگ بوده و قابلیت کنترل کمی دارد از قطعه چوب گیر استفاده می شود.

عدسی متر نما بر روی متر گونیا

این ماشین از دو گونیا بهره مند است یک گونیا که روی صفحه ماشین طراحی شده و در آن متری بعبیه شده است که امکان برش با پهنای mm1200 را به ما می دهد که برای بهتر رویت شدن ملر عدسی متر نمائی بر روی متر گونیا نسب کرده اند.

گونیا دوم که روی ریل نسبتا شده است . توانائی برش و طول متر ، 4600 میلی متر را اداره می باشد.

مکنده

مکنده ، تشکل شده از یک الکترو موتور مکش و مخزن خاک اره را در خود می ریزد و از جنس بر زنت است .

خاک اره مستقیم از کنار اره توسط لوله هایی مکیده شده.  در مخزن جمع آوری می شوند.

خصوصیات دستگاه مكنده:

حجم مکش  - قدرت موتور HP

سرعت موتور vpm2800    

قطر کیسه mm450 قدرت موتور (HP)

ولتاژ V 400-23

حجم کیسه Liter100

وزن 48 کیلوگرم

ابعاد دستگاه و خصوصیات آن :

ابعاد دستگاه 900×3150×3050

وزن دستگاه 1000 کیلوگرم است .

قدرت موتور اره اصلی mm350

دارای دو الکترو و موتور

قطر اره خط زن mm150

در محور برش 4500 – 6500 دور در دقیقه

برای استفاده از این ماشین باید فضای نسبتاً زیادی را اختصاص داد که با وجود کارگاه های خود گردان کوچک در ایران کاربران با مشکل فضای لازم مواجه اند
+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 17:3  توسط روح ا...سدنی  | 

 

ماشین خراطی صنایع چوب

 

چوب يكي از صنايع دستي سنتي ايران است كه از زمانهاي قديم در اين مرزوبوم رواج داشته و به طور معمول در مناطقي از كشور كه چوب در آنجا بيشتر يافت ميشود رايج است زيرا ماده اوليه ي عمده ي آن چوب مي باشد چوب هاي مورد استفاده در خراطي شامل گردو، نارون، توسكا، زبان گنجشك ، بيد، چنار، چوب سفيد، كهور گلابي، كيكم و …. مي باشد و در دزفول نوعي چوب به نام جغ نيز مورد مصرف صنعتگران قرار مي گيرد از ديگر مواد اوليه ي مصرفي در صنعت خراطي مي توان س در حال حاضر در كارگاه ها از دستگاه هاي خراطي برقي نيز استفاده مي شود.   

محصولاتي كه حاصل كار صنعتگران مي باشد به صورت عصا، عصاي تعليمي  مي قليان ،‌ چوب سيگار،‌ تنه ي قليان ، وردنه و ساير اشياء خراطي شده تجلي مي نمايد. مناطقي از كشور كه در آن ها صنعت خراطي رواج دارد عبارت است از:

 

1 – شهرستان ايرانشهر از توابع استان سيستان و بلوچستان كه تعدادي كارگاه در آنجا وجود دارد و مواد اوليه ي مصرفي آن را چوب كهور كه در بمپور به فراواني يافت مي شود ، تشكيل مي دهد.

2 – در استان آذربايجان غربي و مركز عمده ي خراطي شهرهاي اروميه و بخش بوكان از توابع شهرستان مهاباد مي باشد.

3 – در استان كردستان ، شهرهاي سنندج و بانه و سقز از مراكز خراطي محسوب مي شود.

4 – در كرمان هم تعدادي كارگاه خراطي دايراست مخصوصاً‌ عده يي از عشاير در اين منطقه با وسايل ساده و ابتدايي مبادرت به توليد انواع كالاهاي چوبي مي نمايند.

۵ – در شهرستان دزفول از استان خوزستان تعدادي كارگاه خراطي داير و مشغول بكار است و جوب مورد مصرف دست اندركاران آن نوعي چوب به نام جغ است كه در باغات اطراف يافت مي شود.

6 – در شهرستان رشت نيز تعدادي كارگاه خراطي چوب با استفاده از چرخ خراطي به توليد گلدان،‌ كاسه و ديگر انواع محصولات چوبي مبادرت مي نمايند.

شهرهاي ساري – چالوس – و ساقي كلايه تعدادي كارگاه خصوصي به توليد انواع شمعدان، گلدان، شكلات خوري و زير سيگاري مشغولند و ضمناً پايه ميز و مبل و غيره را خراطي میکنند در نطنز و حومه هم حدود 10 كارگاه خراطي وجود دارد كه توليدات آن ها عمدتاً چوب ميانه ي قليان مي باشد و چون داراي مصرف محلي نيست تماماً به تهران و قم به فروش مي رسد و تنها در كارگاه اين منطقه كه هنوز به شيوه ي سنتي اداره مي گردد با استفاده از چوب گردو و

گلابي وسايلي از قبيل قندان و ساير ظروف مصرفي ساخته مي‌شود.

مراحل توليد در كارگاههاي به قرار ذيل مي باشد:

1 – انتخاب نوع چوب در ارتباط با كالاي توليدي

2 – برش چوب به وسيله ي اره ي نواري و رنده به اندازه ي مورد نياز شيئي كه ساخت آن مورد نظر است .

3 – بستن چوب بريده شده به دستگاه خراطي و گرد كردن آن و يا اصطلاحاً به صورت نيمه كاره درآوردن آن.

4 – در اين مرحله چنانچه توليد كالائي توخالي مورد نظر باشد، كار نيمه كاره را به وسيله سه نظام به دستگاه خراطي بسته و توي آنرا خالي مي كنند.

5 – مرحله پنجم تكميل كار نيمه كاره و پرداخت قسمت خارجي آن توسط سمباده مي باشد و بعد از آن محصول را كيلركاري نموده و به بازار عرضه مي كنند.

 منابع تأمين چوب:

 منابع تأمين چوب در كارگاههاي خراطي بيشتر باغهاي اطراف شهرها و يا جنگل مي باشد.

در استان گيلان بيشتر كارهاي توليدي شامل انواع شكلات خوري، گلدان، قندان ، آجيل خوري ، عصا و …. مي باشد.

توليدات اروميه بيشتر زاويه دار مي باشد و اقسام شكلات خوري ، پايه آباژور و رحل قرآن و … را شامل مي شود. دزفول كارهايش شبيه گيلان است و چيزهاي ديگري مثل قليان ، سرقليان و مشابه آن توليد ميشود. توليدات كردستان نيز نقريباً شبيه اروميه مي باشد.

 خراطي چوب :

خراطي چوب : شيوه‌اي از توليد محصولات چوبي است كه طي آن و با ابزار و وسايل مختلف وبه طور كلي به وسيله دستگاه خراطي، اشيائي نظير انواع قليان، گهواره، پايه آباژور وظروف مختلف ساخته و پرداخته مي‌شود. اين حرفه كه قدمت و پيشينه‌اي بس طولاني دارد، هم‌اكنون در شهرهاي مختلفي از كشورمان پررونق است.

خراطی چوب از هنرها و صنایعی است که بیشتر در دو شهر دزفول و بهبهان رواج دارد.

 

ابزار کارخراطان :

 

بسیار ساده است، شامل اره، سوهان، چاقو، تیشه، مته ی دستی، چكش، گیره،  انواع مته، شفره، دستگاه یا چرخ خراطی ...

ماشین خراطی چوب :

برای تراشیدن سطوح قوس دار داخلی و خارجی قطعات چوب که سطح تراش آن را به نتوان با ابزارهای دستی مانند رنده یا انواع مغارها با دست یا به وسیله ماشین رنده،اره و فرز و... متناسب با قوس مورد نظر طبق نقشه کار ایجاد نمود، از ماشین خراطی استفاده می شود

ماشین خراطی دارای انواع مختلف به شرح زیر است:

1-ماشین خراطی با ابزار های بار دهنده دستی

2- ماشین کپی تراش سطوح خارجی   

3- ماشین کپی تراش داخلی

ماشین خراطی ساده یا ماشین تراش چوب را میتوان رابطی بین ابزارهای دستی و ابزار های ماشینی دانست زیرا درآن مهارت استاد یا تکنسین با ابزار دستی توأم با حرکت مکانیکی ماشینی شده است.

در اولین ماشین خراطی از دو درخت مجاور هم استفاده می شد که در فاصله بین این دو و بین دو مرغک چوب قرار می گرفت و از طنابی برا ی چرخش آن استفاده می شد که در هین گردش به کمک فشار سطح قطعه چوب را شکل میدادند.

 ماشین های خراطی از آن زمان تا کنون تغییرات وسیعی یافته و امروزه به صورت انواع ماشین های ساده و اتوماتیک حتی با برنامه ریزی های کامپیوتری ساخته شد که در کارهای تکی سازی و سری سازی از آنها استفاده می کنند.

در بعضی از ماشین ها امروزه برای بالا بردن سرعت پیشبرد کار حتی در خلاف جهت حرکت قطع کار مغار های خراطی را حرکت دادند

عملیات اصلی ماشین خراطی چوب عبارتند از چرخش قطعه کار که بین مرغک دوار و یه مرغک  ثابت بسته شده و یا گردش قطعه کار صفحه ای که روی دیسک کله ای ماشین (سه نظام مخصوص)بسته شده است.

اندازه ماشین خراطی:

اندازه ماشین خراطی رابطه مستقیم با بزرگ ترین اندازه طولی چوب خراطی دارد این اندازه را ظرفیت ماشین خراطی می گویند که به وسیله طول بستر ماشین قابل تنظیم است.

قطر ماشین عبارتند از حداکثر قطری که قطعه کار میتواند به صورت خام میتواند داشته باشد و قادر است بین مرغک دوران نماید اکثر ماشین های خراطی ساده را میتوان به سه نظام های کله ای مجهز ساخت تا بتوان کار های با قطربزرگ را با آنها تراشید.

قسمت های اصلی یک ماشین خراطی ساده عبارتند از :

1-پایه مرغک متحرک

2-بستر ماشین

3-گونیا یا تکیه گاه ابزار

4-کله ای و مرغک ثابت (سه نظام کله ای)

5-محل چرخ تسمه و تسمه ذوزنقه ای برای تغیر دور لازم

6-جای ابزار

7- تابلو قرار نقشه

8-کلید روش وخاموش کردن و محفظه الکترو موتور

انواع مغاردر خراطی :

برای شکل دادن قطعه کار روی ماشین خراطی ساده نیاز به مغار های مخصوص میباشد که این مغار ها باید اولا دارای دسته های بلند باشند تا بتوان در موقع عمل و بار دادن با دست آنها را محکم کرد و صحیح در دست گرفت ثانیا دارای لبه برنده در جلو با فرمانهای مختلف زیر باشد:

1-مغار لبه گرد مقعر (نیم دایره) گلوئیskew:

برای تراش اولیه و بار دادن زیاد به عرض 20 و 15 mm.

2-مغار تخت مایلwood_turning chisel:

برای صاف کاری و پرداخت کاری به عرض20و15 mm.

3-مغار سر نیزه ای cutting_off chisel

برای جدا کردن و قطع کردن به اندازه دلخواه به عرض 13mm.

4-مغار قاشقیspoon auger:

برای گرد کردن گوشه ها و نفوذ سریع در چوب به عرض 8و 12mm

5-مغار سر گرد تخت molders tool:

مغار خط زن به عرض 5mm1برای چوب سخت.

 6-مغار سر دایرهboring chisel:

برای کار های ماشینی و گلوای درآوردن در قطعه کار.

به طور کلی مغارهای خراطی در چهار دسته مغارهای سر گرد ،مغارهای پخ دار، مغار های سر گرد و مغارهای جدا کننده تقسیم می شوند و برای آنکه بتوان یک سطح صاف و بدون پستی و بلندی نا متعادل داشت ، باید مغارهارا همیشه به طور صحیح تیز نموده ،و به طور صحیح با زاویه مناسب در دست نگه داشت .

روش به دست گرفتم مغار با استفاده از گونیا یا تکیه گاه ابزار نسبت به قطعه بسته شده بین دو مرغک باید طوری باشد که به ترتیب آزاد&=36 درجه و زاویه گوه b =25درجه و زاویه پیش برد کار گاما=29 درجه و زاویه برش =61 درجه باشد .

 در تنظیم گونیا یا تکیه گاه باید سعی نمود همیشه با قطعه کار در حالت دوران و اندازه سه میلی متر فاصله داشته باشد

در موقع عمل باآن باید کاملا جهت حرکتهای آن را شناخت و قطعات نسبت به هم به طور صحیح تنظیم نمود .

روش عمل با ماشین خراطی ساده

قبل از شروع کار باید از یک خط قرار گرفتن مرکز دو مرغک و لنگ نزدن آن موقع انجام کار مطمئن شد و سپس باید قطعه کار را طوری بین دو مرغک محکم نمود تا محور قطعه کار کاملا هم امتداد خط یا محور دو مرغک باشد تا در موقع تعادل دورانی حفظ شود و از طرفی بزرگترین قطر ممکن از تراش حاصل گردد و هرچه قطعه بزرگتر باشد دقت بیشتری برای بستن آن بین دو مرغک باید مبذول نمود.

عملیات خراطی را می توان به ترتیب زیل انجام داد :

1- ابعاد قطعه چوب طوری انتخاب شود که قطر تمام شده آن به اندازه 6میلیمتر از قطر اولیه خراطی کوچک تر باشد تا عملیات خراطی اقتصادی انجام شود.

 2- قبل از بستن مرغک ها دو سر چوب را به طور کاملا گونیایی برش دهیم.

 3- در دو سر قطعه کار قطر های سطح مقطع را کشیده و مرکز آن را بدست آوریم.

 مرکز یک سر قطعه کار را روی نیشه مرغک ثابت قرار داده و با چکش زدن به سر دیگر چوب آن را ثابت میکنیم

5-مرغک متحرک را حرکت داده و نیش آن را در مرکز آزاد سر چوب قدری فرو نمائیم و سپس پایه مرغک را با حرکت اهرم آن ثابت کنیم ،سپس با گرداندن فرمان مرغک متحرک نیشه مرغک را کاملا در چوب فرو برده ودر محل خود ثابت نمائیم.

6-نوک مرغک متحرک را قبل از فرو بردن در چوب روغنکاری نمائیم.

7-گونیا یا نگهدارنده ابزار را کاملا با جدار خارجی قطعه کار را موازی کرده لبه آن را به فاصله 3mmاز قطورترین قسمت قطعه کار محکم کنیم.

8-برای اطمینان از عدم برخورد قطعه کار در موقع عمل به گونیا یک دور با دست قطعه کار را بگردانیم.

9-برای شروع کمترین دور را در ماشین تنظیم نمائیم(که ممکن است به طور اتوماتیک به وسیله چرخ تسمه تغییر انجام شود) و یا با دست تسمه را روی کوچک ترین چرخ تسمه متصل با الکترو موتور و بزرگترین چرخ متصل به مرغک ثابت انداخت و این دور کم 400تا800دوردر دقیقه تا موقعی که قطعه کار به یک استوانه کامل تبدیل نشده مناسب خواهد بود.

10-برای استوانه کردن اولیه چوب از مغار نیم گرد(گلوئی) استفاده میشود و مغار را باید محکم و صحح در دست گرفت که برش موثری داشته باشد ابتدا گونیا را برابر خط محور قطعه کار قرار میدهیم ولی هرچه قطر چوب کمتر شود گونیا یا تکیگاه مغار را جلو تر می آوریم.

11-از مغار لبه تخت مایل ،برای صاف کردن استوانه ای که با مغار نیم گرد ایجاد شده است ،استفاده میکنیم برای این کار سرعت ماشین را بالا میبریم معمولا ماشین های خراطی یا چرخ تسمه سه سرعته می باشد  که سرعت اول برای شروع و پوشال برداری زیاد (400تا 800 U/min)سرعت دوم برای صاف کردن (800تا 1400 )سرعت سوم که بیشترین سرعت است برای عملیات سمباده کاری و پرداخت کاری بین (25تا 1400) می باشد.

12- جهت حرکت مغارهای نیم گرد و لب تخت باید به چب باشد.

13- قطر و اندازه های مورد نیاز را طبق شکل که نقشه آن روی تابلو ماشیبن نصب گردییده به وسیله ی شابلون و پرگار اندازه گیر قطر خارجی کنترل میکنیم.

14- طرح های مورد نیاز را به وسیله مغارهای خط زن روی استوانه قطعه کار جدا میکنیم و با مغار سر نیزه ایی ( جدا کننده) تا قطر مورد نیاز در آن طول پوشال برداری مینمایم تا حداقل مانع حرکت غیر مرکزی ، ترکیدن ویا سوختن سر چوب شود لازم است برای راحتی مرغک متحرک را قبل از فروبردن در سر چوب قدری چرب نماییم.

15- برای تهیه مغارهای خراطی در کارگاهای ساده علاوه بر تهیه مغارهای استاندارد می توان مغارها را سوهان و چوب ساب های فرسوده نیز تهیه نمود مشروط بر اینکه طول سوهانها خصوصا طول دسته آنها کوتانباشد سوحانها را میتوان با کمک ماشین سنگ سمباده در انواع مختلف و زاویه مناسب شکل داده سپس با کمک سنگ نفت آنا را به تیزی دلخواه رساند.

خراطی کله ای:

قطعاتی با قطر زیاد تا 350میلیمتر و طول کم تا 200میلیمتر وجود دارند که نیاز به کارهای خراطی دارند و با ماشینهای خراطی ساده میتوان سطوح داخلی و خارجی آنها را طبق نفشه به فرم مورد نیاز در آورد در ماشین های خراطی ساده در طرفی از ماشین که معمولا الکتروموتور ، چرخ تسمه و تسمه وجود دارد یک دیسک به قسمت پشت مرغک یا سه نظام ثابت ماشین نصب گردیده که جلوآن معمولا یک گونیا یا تکیه گاه ابزار و گاهی صفحه فلزی با گونیای کشوئی روی آن نصب گردیده است.

معمولا قطعه کار را برای تراشیدن ابتدا از یک سر گونیا کرده و بعد از پیدا نمودن مرکز آن دایره با قطر مورد نیاز قطعه را رسم نموده و هشت ضلعی محیطی را به طریق استوانه تراشی طولی رسم می کنیم و عملیات برش آزاد و بریدن اولیه را با کمک اره نواری انجام میدهیم سپس یک سر قطعه را روی دیسک بوسیله پیچ چوب در محل های احداث شده برای این کار محکم می نماییم باید دقت شود چنانچه طول پیج ها باعث سوراخ شدن قسمت اصلی قطعه و خطر برخورد مغارهای خراطی را با آن داشته باشد بهتر است قسمت ته قطعه ضخیم تر گرفته شود و یا از یک قطعه چوب ویا تخته لایه کمکی در ته آن استفاده شود این قطعه کمکی را بهتر است به ته چوب اصلی با چسب چسباند و برای راحت کنده شدن آن در پایان کار بین دو سطح مورد عمل را یک لایه کاغذ قرار داد.

قراردادن و چسباندن یک لایه تخته و کاغذ خصوصا در کارهایی که میخواهییم نازک تراش بدهم الزامی میباشد .

بعد از نصب قطعه کار روی دیسک ماشین که از ماشین قبلا باز شده برای انجام کار سه نظام کله ای دیسک را روی محل گردنده ماشین خراطی می بندیم سپس گونیا و تکیه گاه ابزار را تنظیم کرده آن را موازی با کار محکم می نماییم

به طوری که به اندازه شش میلیمتر از قطعه کار فاصله آزاد داشته باشد سپس با استفاده از مغارهای مناسب عملیات خراطی کله ای را انجام میدهیم و برای تراشیدن داخل سعی گردد  عمل طراش از مرکز دایره به خارج قطعه انجام شود.

 

کاربردمغارهاباتوجه به شکل آنها:

)-Aمغارسرنیزه ای):برای تراشیدن وصاف کردن قسمتهای خارجی قطعه کار.

)-Bمغارسردایره ای): برای تراشیدن وصاف کردن قسمتهای داخلی قطعه کار.

-C(مغارنیم گردراست):برای شکل دادن خارج وداخل قوسهایی که انحنای آنهابه طرف راست باشد.

D-(مغارسرتخت):برای عملیات برداختکاری قوسهای مقعرداخل کار.

E-(مغارنیم گردچپ): برای شکل دادن خارج وداخل قوسهایی که انحنای آنهابه طرف چپ باشد

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 17:3  توسط روح ا...سدنی  | 

بسمه تعالی

 

الکل شناسی

1- الكل و انواع آن

از نظر علم شيمى هر ماده‏اى كه در فرمول شيميايى آن عامل‏هيدروكسيل(-OH) وجود داشته باشد، يك الكل محسوب مى‏شود.الكل از مشتقات هيدروكربن هاست كه در آن‏ها هرمولكول، تركيبى ازچند اتم هيدروژن و كربن مى‏باشد. نهايت، يك عامل (OH) جانشين‏يك اتم هيدروژن مى‏گردد. و بنابر تعداد عامل(OH) ، الكل‏ها را يك ياچند ظرفيت مى‏گويند. (1) الكل انواع زيادى دارد كه ذيلا به برخى ازآن‏ها اشاره مى‏كنيم:

الف) الكل متيليك

ساده‏ترين الكل‏ها، الكل متيليك (2) است كه مبناى الكل‏هاى يك‏ظرفيتى مى‏باشد. الكل متيليك از تقطير چوب به دست مى‏آيد و ازاين رو به آن عرق چوب نيز مى‏گويند. اين ماده مايعى است‏بى رنگ‏كه در 66 درجه سانتى گراد مى‏جوشد، با شعله كمى آبى رنگ‏مى‏سوزد و چون با آب مخلوط گردد، تقليل حجم يافته و توليدحرارت مى‏كند.

الكل متيليك، در صنايع رنگ‏سازى كاربرد دارد. به علاوه سمى‏است قوى كه با شرب 8 تا 10 گرم آن اختلالات هاضمه و اغلب‏كورى دست داده و تلف مى‏كند. (3) .

پس از الكل متيليك يا متانول بقيه الكل‏هاى يك ظرفيتى يا يك‏عاملى را به الكل‏هاى نوع اول، دوم و سوم طبقه‏بندى مى‏كنند. (4) اتانول كه موضوع بحث ماست، در زمره الكل‏هاى نوع اول است.هم چنين الكل‏هاى دو ظرفيتى و سه ظرفيتى و ... نيز وجود دارد كه‏مى‏توان از ضديخ به عنوان الكل دو ظرفيتى (يا الكل دو عاملى‏اشباع) و گليسيرين به عنوان الكل سه ظرفيتى (يا الكل سه عاملى‏اشباع) نام برد. (5) .

ب) الكل اتيليك

اگر واژه الكل بدون هيچ پسوند يا پيشوندى به كار رود، مقصود الكل‏اتيليك يا اتانول (6) است كه معروف‏ترين انواع الكل مى‏باشد. در آينده‏خواهيم ديد كه الكل اتيليك در صنايع گوناگون و در زندگى روز مره‏مردم، كاربرد زيادى دارد.

چنان كه در مقدمه اشاره شد، موضوع بحث ما در اين نوشتارمنحصرا الكل اتيليك يا اتانول است. و هر كجا در اين رساله، واژه‏الكل را بدون افزودن كلمه ديگر به كار بريم مقصودمان همين نوع‏الكل مى‏باشد.

اتانول به طور طبيعى و به مقدار بسيار كم در نان (5/0 درصد)،مغزانسان و گياهان وجود دارد. علاوه بر مخمر (7) و بعضى باكترى‏ها،بدن انسان نيز مقدار چشمگيرى الكل توليد مى‏كند. در اكثر موارد،تمام اين توليد، مربوط به ميكروب‏هاى موجود در روده انسان‏مى‏باشد. براى آشنايى بيش تر با اين ماده، به تبيين اوصاف الكل وآثار ظاهرى الكل برجسم و روان آدمى مى‏پردازيم.

2 - ويژگى‏هاى الكل و آثار آن

الكل اتيليك در 3/78 درجه سانتى گراد به جوش مى‏آيد و در114-درجه ذوب مى‏شود. الكل مطلق، آب گونه‏اى است‏بى‏رنگ وزود آتش‏گير، با بويى ويژه، در برودت زياد ابتدا قوام آمده و سپس‏مانند شيشه منجمد مى‏گردد. (8) .

الكل برخلاف پندار بعضى، اثر تحريكى بر اعضاى بدن ندارد،بلكه اثر آن تخدير يعنى تضعيف فعاليت‏هاى بدن و كاستن از دقت درانجام رفتارهاى گوناگون است. در كتاب‏هاى علمى نيز، الكل را دررديف تخدير كننده‏ها هم چون اتر و غيره مى‏آورند. يكى ازدانشمندان در اين زمينه مى‏گويد: «اين واقعيت كه افراد تحت تاثيرالكل، خجالتشان از بين مى‏رود و زياد حرف مى‏زنند، به علت اثرتحريكى الكل بر مغز نيست، بلكه به دليل از بين رفتن كنترلى است كه‏مراكز عالى مغز در ميانه‏روى و اعتدال شخص از خود انجام‏مى‏دهند.» (9) .

به هر حال، تمامى مشروبات الكلى، حاوى مقدارى الكل‏مى‏باشند و هرگونه آثار تخديرى كه از مشروبات الكلى بروز مى‏كندمربوط به وجود اين ماده در آن هاست. ميزان اين تخدير كه ما از آن به‏«مستى‏» تعبير مى‏كنيم بستگى به درصد الكل موجود در اين گونه‏مشروبات دارد. چنان چه شخص مقدارى الكل بنوشد، قريب 15 آن‏فورا به وسيله جدار معده داخل در خون و بقيه در امعاء واردمى‏گردد. مقدارى هم ممكن است‏به وسيله ريتين يا با ادرار خارج‏شود. ولى قسمت اعظم آن در هر حال در بدن مى‏ماند و در آن جامتدرجا اكسيد شده و احتياجى به هضم و گوارش ندارد. (10) .

كبد انسان قادر است در هر ساعت، 8 گرم الكل را اكسيد كند.مقادير زيادتر در جريان خون ظاهر شده ولى غلظت كم تر از 05/0%علامتى در شخص به وجود نمى‏آورد. از غلظت 05/0% به بالاست‏كه علائمى نظير كاهش توازن اعمال فيزيكى و اختلال در ديد پيش‏خواهد آمد.

غلظت‏بالاتر از 25/0% علائم مشخصى به وجود مى‏آورد. و اگرغلظت‏به 1% در خون برسد، اختلال تنفسى و قلبى و نهايتا مرگ‏ايجاد مى‏شود هر چند مقدار كشنده آن برحسب افراد فرق مى‏كند.

پيتركوپر نيز در اين زمينه چنين مى‏نويسد: «الكل از تمام راه‏هاجذب بدن مى‏شود ولى جذب آن از راه دهان و معده بسيار كم است.روده كوچك 80% يا بيش تر مقدار خورده شده را جذب مى‏كند.كم تر از 10% بى‏تغيير از راه ادرار و تنفس دفع مى‏شود. الكل دربافت‏ها به سرعت منتشر شده و در حدود 8 گرم در ساعت اكسيد وبه گاز كربنيك و آب تبديل مى‏شود. (11) بدين ترتيب مهم‏ترين اثر الكل،تضعيف دستگاه اعصاب مركزى است. الكل در نتيجه تاثير برروى‏اعصاب، واكنش در رگ‏ها ايجاد نموده و خون را به سطح بدن جريان‏مى‏دهد و از اين طريق، پوست را قرمز مى‏كند و ابتداءا در بدن ايجادحرارت مى‏نمايد. اما اين اثر ديرى نمى‏پايد، چرا كه پس از مدت‏كوتاهى، بدن حرارت خود را تا دو برابر از دست مى‏دهد.

شخصى كه الكل مى‏نوشد ابتدا فعاليت او بيش از حد معمول‏مى‏شود و به ترتيبى كه ذكر شد، درجه حرارت بدن بالا رفته و تنفس‏شديد مى‏شود. آن گاه مركز تكلم در مغز تحت تاثير الكل قرار گرفته وشخص پرچانگى مى‏كند. سپس مركز سمعى مغز متاثر شده و شخص‏صداهاى بى‏خود مى‏شنود. بعد مركز بينايى مغز دچار اختلال گشته وشخص تصاوير موهوم مى‏بيند. و بالاخره مركز حفظ تعادل تحت‏تاثير الكل قرار گرفته و كسى كه مشروب الكلى نوشيده، توازن اعمال‏فيزيكى خود را از دست مى‏دهد. (12) .

بدين ترتيب با نوشيدن الكل، خويشتن‏دارى شخص كه به عنوان‏منشا حجب و حيا در انسان پايه‏گذارى شده است، تقريبا از بين رفته‏و باعث‏بروز اعمال ناهنجار مى‏شود.

از ديدگاه متخصصين اعصاب و روان، الكل، عالى‏ترين اعمال‏توقفى را فلج مى‏كند و انسان را به سيرت و منش عارى از ملكات‏اخلاقى و برى از دانش و بينش سوق مى‏دهد. استعمال الكل موجب‏دگرگونى در شخصيت انسان مى‏شود و انسان با شرم و حيا راافسارگسيخته و بى‏بندوبار مى‏نمايد.

عوارض مصرف الكل، غالبا منشا ارتكاب اعمال شنيع و ارتكاب‏جرايم مى‏گردد. طبق مطالعاتى كه مؤسسات جرم‏شناسى به عمل‏آورده‏اند، اغلب جنايات جنسى و در حدود 70% جرايم ضرب وجرح و 80% قتل‏ها، خود آزارى و ديگر آزارى‏ها در اثر استعمال‏نوشابه‏هاى الكلى واقع مى‏شوند. ازدياد تصادفات وسايط نقليه دركشورهايى كه مجاز به نوشيدن الكل هستند براثر مستى رانندگان‏مزاحم است و روى همين اصل، استعمال مشروبات الكلى را اغلب‏قوانين ممنوع دانسته يا محدود نموده‏اند. (13) .

در كشورهاى سويس و فرانسه اگر ميزان الكل در خون بيش از 5/0سانتى‏گرم در ليتر خون باشد، شخص مجاز به رانندگى نيست و تكراركننده اين جرايم از حق رانندگى براى شش ماه محروم مى‏شود. دردانمارك اين مقدار يك سانتى‏گرم و در انگلستان 8/0 مى‏باشد. (14) .

اثرات سوء نوشيدن الكل منحصر در آن چه گفتيم نيست. الكل نه‏تنها اعتدال روانى و تنظيم حركات و فعاليت‏هاى انسان را مختل‏مى‏سازد بلكه آثار مخرب ديگرى بر دستگاه‏هاى مختلف بدن‏مى‏گذارد; به عنوان نمونه، مصرف الكل، باعث‏سوءهاضمه واختلال دستگاه گوارش و كبد مى‏شود، زيرا به علت جاذب الرطوبه‏بودن آن، آلبومين‏هاى سلول‏هاى كبد و معده را منعقد مى‏كند. درنتيجه معده اسيدكلريدريك پس نمى‏دهد و سلول‏هاى كبد حالت‏مومى شكل (تشمع كبدى) به خود مى‏گيرند. (15) .

اين است كه اسلام با نوشيدن هر نوع مشروبات الكلى، خريد وفروش و هر نوع بهره‏بردارى از آن‏ها به شدت برخورد كرده است.خمر در آيات قرآنى، پليدى و رفتار شيطانى تلقى گرديده، نوشيدن‏آن، گناه كبيره قلمداد و هم چون قمار بازى موجب برانگيختن بذرعداوت و دشمنى دانسته شده است. (16) .

براساس روايات اسلامى، كسى كه خمر مى‏نوشد، تا چهل روز،نماز او پذيرفته نمى‏شود. بلكه در تمامى اديان الهى، هنگامى كه كامل‏گشته‏اند، تحريم خمر جزء برنامه‏هاى قطعى آن‏ها بوده است. (17) نوشنده خمر در روز قيامت‏با صورت سياه و زبان بيرون آمده درحالى كه آب دهان او بر سينه‏اش مى‏ريزد و فرياد العطش برمى‏آورد، محشور مى‏گردد. كسى كه جرعه‏اى شراب بنوشد، روح ايمان از وى‏گرفته مى‏شود و روح ناپاك و پست جايگزين آن مى‏گردد. (18) .

متاسفانه هم اكنون در كشورهاى لائيك و عمدتا در كشورهاى‏غربى مقادير زيادى الكل به صورت مشروبات الكلى مصرف‏مى‏شود. تنها در سال 1955 در فرانسه مطابق گزارش رسمى وزارت‏دارايى اين كشور، تعداد 455054 مشروب فروشى داير بود; يعنى‏براى هر 86 نفر يك باب مشروب فروشى وجود داشته است.

اين در حالى است كه مصرف الكل سال به سال به طور مرتب دراين كشورها افزايش يافته است. هم اكنون دانشمندان كتاب‏هاى‏متعددى درباره الكلى‏سم و مسائل كيفرى و ناهنجارى‏هاى‏اجتماعى‏نوشته‏اند. پروفسور سيگار در كتاب خود تحت عنوان‏«الكلى‏سم از گذرگاه اجتماعى‏» الكلى‏سم را يكى از مهم‏ترين علل‏شكست فرانسه در جنگ دانسته و آكادمى علوم فرانسه، قطع نامه‏اى‏به همين مضمون در محكوميت مصرف نوشابه‏هاى الكلى صادرنموده است.

از لحاظ علم ژنيتك نيز، اكثر فرزندان افراد الكلى، مبتلا به‏روان‏پريشانى‏هاى شديد مى‏گردند و به همان جهت، عقب‏ماندگى‏هاى مختلف شعورى در آنان ايجاد مى‏شود. (19) .

3- كاربرد الكل

از الكل، به عنوان پرمصرف‏ترين ماده شيميايى در فرايند ساخت وسنتز، جدا سازى و توليد مى‏توان نام برد.

در صنعت، الكل را جهت تهيه لاك، ورنى و رنگ‏هاى انيلين ودواجات به كار مى‏گيرند. الكل در آزمايشگاه‏ها به عنوان سوخت‏كاربرد دارد. ولى استفاده از آن به اين منظور، به صرفه نيست.

الكلى كه در صنعت‏به كار گرفته مى‏شود، از لحاظ ماهيت، هيچ‏تفاوتى با الكل طبى ندارد و هر دو همان الكل اتيليك يا اتانول‏مى‏باشند. منتها به دلايلى نظير گرفتن ماليات از نوشابه‏هاى الكلى و ياجلوگيرى از سوءاستفاده از آن‏ها، كارخانجات توليد كننده الكل، موادسمى، بد بوكننده (هم چون متانول يا عرق چوب) و مواد رنگين‏كننده (هم چون پريدين) به آن مى‏افزايند. (20) .

الكل بهترين حلال آلى است و لذا در آزمايشگاه‏ها و صنايع داروسازى كاربرد بسيار زيادى دارد. در مواردى نيز الكل جهت محافظت‏از رشد ميكروبى در فرآورده‏هاى دارويى، ساخت روكش قرص‏ها، وضدعفونى كننده وست‏به كار مى‏رود. (21) .

در پزشكى نيز الكل جهت ضدعفونى كردن ابزارهاى طبى و غيره‏به كار گرفته مى‏شود. به علاوه قطعات تشريحى را به خوبى مى‏توان‏در الكل از گنديدن و عفونت محافظت نمود. هم چنين الكل درساختن ادكلن‏ها و لوازم آرايشى نيز كاربرد فراوان دارد.

4 - روش‏هاى تهيه الكل

الكل اتيليك يا اتانول اولين تركيب آلى است كه انسان تهيه نموده است، چرا كه قدمت صنعت الكل تقريبا به اندازه قدمت‏صنعت‏نان است.

الكل مورد بحث از راه‏هاى گوناگونى تهيه مى‏شود كه مى‏توان‏آن‏ها را به دو روش كلى تقسيم نمود: روش طبيعى(تخمير) و روش‏صنعتى. ذيلا اين روش‏ها را مورد مطالعه قرار مى‏دهيم:

الف - روش تخمير يا فرمانتاسيون (22)

در حقيقت پديده تخمير چيزى جز تجزيه قند نيست. نهايت قند به‏صورت‏هاى گوناگون در طبيعت‏يافت مى‏شود:انگور،كشمش،خرما،جو،برنج، سيب‏زمينى، ذرت و مانند اين ها به ميزان زيادى قند در بردارند ولذا اين‏گونه مواد مى‏تواند منابع اوليه جهت تهيه مايع الكلى باشد.

قارچ يا مخمرها موجوداتى هستند كه قادرند به طريق بى‏هوازى‏رشد نمايند; يعنى در محيط واجد اكسيژن فراوان، مخمرها موادقندى را با تنفس هوازى به گاز كربنيك و آب تجزيه مى‏كنند. و درغياب اكسيژن، مواد قندى را تخمير و گاز كربنيك و اتانول يا الكل‏اتيل توليد مى‏كنند.

هم اكنون ثابت‏شده كه تخمير در واقع توسط يك آنزيم به نام‏«زيماز» كه توسط سلول‏هاى قارچ توليد شده عملى مى‏گردد. اين‏آنزيم‏ها يك نوع كاتاليزر آلى هستند كه باعث اجراى عمل و سرعت‏آن شده ولى خود دخالت مستقيم نمى‏كنند. (23) .

نتيجه فرايند تخمير، مايعى است كه عمدتا محتوى آب و الكل‏است كه آن را خمر مى‏ناميم. ولى مواد ديگرى چون گليسيرين واسيدسوكسينيك نيز به مقدار كم در آن يافت مى‏شود. در كنار اين هاماده‏اى هم به نام روغن فوزل در نتيجه تخمير به دست مى‏آيد. (24) .

به هر حال مايع به دست آمده درجه الكلى بسيار پايينى در حدتقريبى 18 درصد دارد. براى اين كه غلظت الكل در اين مايع را كه ازآن به درجه الكلى تعبير مى‏كنند، افزايش دهند، از فرايند تقطير مجزا (25) استفاده مى‏كنند. اساس اين عمل، تفاوت دماى جوش الكل و آب‏است. الكل تقريبا در 78 درجه سانتى‏گراد مى‏جوشد. در حالى كه آب‏براى جوشيدن بايد به دماى صد درجه برسد. از اين تفاوت نقطه‏جوش استفاده كرده مايع الكلى را كه همان خمر است در ديگ‏هايى‏ريخته و حرارت مى‏دهند. الكل كه نقطه جوش پايين‏ترى داردسريع‏تر بخار مى‏شود. بخار به دست آمده را از لوله‏اى كه اطراف آن راهواى سرد پوشانده عبور مى‏دهند و به حالت مايع در مى‏آورند.

هر چه اين عمل را - كه «ركتيفيكاسيون‏» ناميده مى‏شود - بيش ترتكرار كنند، الكل درجه خلوص بيش ترى پيدا مى‏كند به طورى كه‏بيش تر الكل‏هاى كاربردى در صنايع مختلف داراى درجه خلوص‏96 مى‏باشند. در حالى كه مشروبات الكلى درجه الكلى بسيارپايين‏ترى دارند;مثلا آب‏جو 4 الى 6 درصد، شراب 16 تا 20 درصد وعرق يا ويسكى تا 40 درصد در بردارنده ماده سكرآورالكل مى‏باشند.

ب - روش صنعتى

مواد اوليه جهت تهيه الكل به روش صنعتى، از منابع طبيعى نظيرنفت، گاز طبيعى، ذغال سنگ و توده‏هاى زيستى به دست مى‏آيد. اين‏مواد طى فرايندهاى گوناگون و احيانا پيچيده به الكل تبديل‏مى‏شوند. (26) در اين فرايندها ماده‏اى به نام استيلن(CH CH) درمجاورت جيوه با آب تركيب شده و ماده ديگرى به نام استالدئيد يااتانال به دست مى‏آيد سپس ماده مزبور را با هيدروژن تركيب و اتانول‏يا الكل اتيل به دست مى‏آورند.

هم چنين ماده ديگرى به نام اتيلن(CH2 CH2) را در مجاورت‏اسيدسولفوريك با آب تركيب و از آن الكل اتيل تهيه مى‏كنند. هر دوماده مزبور (اتيلن و استيلن) از فراورده‏هاى نفتى مى‏باشد. هم اكنون‏روش تخمير در تهيه الكل كم تر مقرون به صرفه است و بيش تر الكل‏مورد نياز صنايع به طريق شيميايى و به كمك صنايع نفت توليدمى‏گردد. ولى با اتمام ذخاير نفتى مسلما اهميت تخمير در ساخت‏الكل به مراتب بيش تر خواهد بود.

پى‏نوشتها:

1) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمى‏آلى(ارگانيك)، ج 1 ، ص 114.

2) نام ديگر آن متانول است‏با فرمول(CH3OH) يعنى يك اتم كربن، سه اتم هيدروژن‏و يك عامل هيدروكسيل.

3) دكتر ابوالحسن شيخ، همان، ص 124-125.

4) الكل نوع اول مانند اتانول كه در آينده از آن مفصل‏بحث‏خواهيم كرد، و الكل نوع‏دوم مانند 2 - پروپانل يا ايزوپروپيل الكل، و الكل نوع سوم مثل: 2 - متيل - 2 -پروپانل يا ترسيوبوتيل الكل.

5) براى مطالعه بيش تر در زمينه انواع الكل‏هاى و ساختمان شيميايى آن‏ها ر. ك: دكترابوالحسن شيخ، همان، ص 120 و ص 136.

6)Ethanol با فرمول شيميايى(C2H5OH) يعنى دو اتم كربن، پنج هيدروژن و يك‏عامل هيدروكسيل.

7) در مبحث آتى و به هنگام بحث از روش تخمير در تهيه الكل با اين لفظ آشنا خواهيم‏شد.

8) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمى آلى ، ج 1 ، ص 131.

9) جى. اچ. برن، مبانى فارماكولوژى، ترجمه دكتر مرتضى فرخ سير و دكتر محمودبهزاد، ص 65.

10) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمى آلى ، ج 1 ، ص 133.

11) پيتركوپر، مسموميت‏به وسيله داروهاى شيميايى، ترجمه دكتر مرتضى فرخ سيرودكتر محمد خوئى، ص 162.

12) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمى آلى، ج 1 ، ص 133; دكتر اردوبادى، بررسى‏فرآورده‏هاى الكل از نظر فقه اسلامى، ص 33.

13) دكتر سعيد حكمت، روانپزشكى كيفرى، ص 142.

14) مقدار مزبور از طريق بوى دهان با وسايل خاصى قابل تشخيص است.

15) دكتر اردوبادى، بررسى فرآورده‏هاى الكل از نظر فقه اسلامى، ص 74.

16) بقره(2) آيه 219; مائده(5) آيه‏هاى 90-91.

17) تحريم خمرو مذمت آن در جاهاى مختلف تورات و انجيل آمده است. به عنوان‏نمونه در تورات، سفرلاويان، باب دهم چنين آمده‏است: «و خداوند هارون را خطاب‏كرده گفت: تو و پسرانت‏با تو چون به خيمه اجتماع داخل شويد، شراب و مسكرى‏ننوشيد مبادا بميريد. اين است فريضه ابدى در نسل‏هاى شما.».

در انجيل نيز در رساله اول پطرس رسول، باب چهارم، مى گسارى در كنار بت‏پرستى‏و فسق و فجور تحريم شده است.

در متون اسلامى نيز چنين آمده است: «ما بعث الله نبيا قط الا و قد علم الله انه اذااكمل له دينه كان فيه تحريم الخمر، و لم تزل الخمر حراما».

(وسائل ، ج 17، ص 237).

18) وسائل الشيعه، ج 17، ابواب اشربه محرمه، باب 1، حديث 5، و باب 9 ، احاديث 1و 2 و 4 و 25; به روايات باب 11 و 12 نيز مراجعه شود.

19) دكتر سعيد حكمت، روانپزشكى كيفرى، ص 144; ديويدايبراهمس، روانشناسى‏كيفرى، ترجمه دكتر پرويزصانعى، ص 196 و 275.

20) اين عمل در اصطلاح علمى، تقليب ماهيت‏ياdenaturation ناميده مى‏شود. تقطير وتخليص الكل تقليبى بسيار مشكل مى‏باشد.(دكتر ابوالحسن شيخ ، شيمى آلى، ج‏1،ص 134).

21) بحث تفصيلى از ميزان تركيب الكل در فرآورده‏هايى دارويى را به هنگام بحث فقهى‏از طهارت و حليت اين گونه فرآورده‏ها مطالعه خواهيم كرد.

22)Fermentation به معناى جوشش يا غليان از واژه لاتينFermentatio گرفته شده‏است. به طور كلى توليد انرژى در موجود زنده به سه طريق صورت مى‏گيرد: تخمير،تنفس و فتوسنتز. ساده‏ترين راه توليد انرژى، تخمير مى‏باشد. از نظر صنعتى مخمرSaccharomyces Cervisiae بيش ترين اهميت را داراست و در تهيه الكل و هم چنين‏نان به خدمت گرفته مى‏شود. براى مطالعه بيش تر در اين زمينه ر. ك:

Encyclopedia Of Chemical Technology ق kirk - Othmer ق P: 352

23) دكتر ابوالحسن شيخ، شيمى آلى، ج 1 ، ص 127; پديده تخمير به صورت فرمول‏شيميايى زير نشان داده مى‏شود:

2C2 H5 OH+2CO2 توسط مخمر زيماز C6 H12 O6 .

24) روغن فوزل كه به مقدار زياد در نتيجه فرايند تخمير به دست مى‏آيد، نتيجه تخميرالكلى نيست‏بلكه از مواد سفيده قارچ‏ها به وجود مى‏آيد.

25) Rectification

، فرايند اكسو(oxo) و هيدراسيون است كه‏تبيين آن‏ها خارج از اين نوشتار بوده و در رشته شيمى آلى مورد مطالعه قرار مى‏گيرد

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 17:2  توسط روح ا...سدنی  | 

بسمه تعالی

 

چسبهای مصرفی در صنایع چوب و شیمی چسب

 دید کلی

ساخت و مصرف چسب از گذشته رایج بوده است. در قدیم ، از موادی چون قیر و صمغ درختان به عنوان چسب استفاده می‌کردند. در تمام قرون گذشته و همچنین قرن نوزدهم چسب‌ها منشاء حیوانی و یا گیاهی داشته‌اند. چسب‌های حیوانی بطور عمده بر مبنای کلوژن مامالیام Mammaliamبودند که پروتئین اصلی پوست ، استخوان و رگ و پی است و چسب‌های گیاهی از نشاسته و دکسترین دانه‌های گندم ، سیب زمینی و برنج تهیه می‌شدند.

چسبانده و بهم پیوسته شوند، بلکه در ایجاد چسبندگی برای موادی از قبیل جوهر تحریر ، رنگها و سایر سطوح پوششی ، وسایل بتونه کاری و وجوه میانی در مواد ترکیبی از قبیل فولاد یا بافت پارچه ، در تایرهای لاستیکی و شیشه‌ یا الیاف در پلاستیک‌ها ضروری هستند.

اجزای تشکیل دهنده چسب‌ها

مواد پلیمری

چسب‌ها ، همگی حاوی پلیمر هستند یا پلیمرها در حین سخت شدن چسب‌ها بوسیله واکنش شیمیایی پلیمر شدن افزایشی یا پلیمر شدن تراکمی حاصل می‌شوند. پلیمرها به چسب‌ها قدرت چسبندگی می‌دهند. می‌توان آنها را به صورت رشته‌هایی از واحدهای شیمیایی همانند که بوسیله پیوند کووالانسی به هم متصل شده‌اند، در نظر گرفت.

پلیمرها در دماهای بالا روان می‌گردند و در حلال‌های مناسب حل می‌گردند. خاصیت روان شدن آنها در چسب‌های حرارتی و خاصیت حل شوندگی آنها در چسب‌های بر پایه حلال ، یک امر اساسی می‌باشد. پلیمرهای شبکه‌ای در صورت گرم شدن جریان نمی‌یابند، ممکن است در حلال‌ها متورم گردند، ولی حل نمی‌شوند. تمامی چسب‌های ساختمانی ، شبکه‌ای هستند، زیرا این مورد خزش (تغییر شکل تحت بار ثابت) از بین می‌برد.

افزودنیهای دیگر

بسیاری از چسب‌ها ، علاوه بر مواد پلیمری دارای افزودنیهایی هستند از قبیل:

·         مواد پایدار کننده در برابر تخریب توسط اکسیژن و UV.

·         مواد نرم کننده که قابلیت انعظاف را افزایش می‌دهد و دمای تبدیل شیشه‌ای (Tg ) را کاهش می‌دهد.

·         مواد پر کننده معدنی که میزان انقباض در سخت شدن را کاهش می‌دهد و خواص روان شدن را قبل از سخت شدن تغییر می‌دهد و خواص مکانیکی نهایی را بهبود می‌بخشد.

·         مواد تغلیظ کننده.

·         معرف های جفت کننده سیلانی.

 

 

تئوریهای چسبندگی

درباره چسبندگی شش تئوری وجود دارد که عبارتند از:

تئوری جذب فیزیکی

جذب فیزیکی شامل نیروهای وان‌دروالسی در بین سطوح می‌باشد که در بر گیرنده جاذبه‌های بین دو قطبی‌های دائم و دو قطبی القایی و نیروهای لاندن می‌باشد.

تئوری جذب شیمیایی

تئوری پیوند شیمیایی در مورد چسبندگی ، بر اساس تشکیل پیوندهای کووالانسی ، یونی و هیدروژنی بین سطح می‌باشد. مدارکی مبنی بر اینکه پیوندهای کووالانسی با عوامل جفت کنندگی سیلانی تشکیل می‌شود، وجود دارد و ممکن است که چسب‌ها شامل گروههای هیدروکسی یا آمین باشند که با اتم‌های هیدروژن فعال از قبیل گروههای هیدروکسیل ، اگر چوب یا کاغذ اجزا مورد عمل باشند، پیوند هیدروژنی ایجاد می‌کنند.

تئوری نفوذ

تئوری نفوذ این دیدگاه را مطرح می‌کند که پلیمرها هنگام تماس ممکن است در همدیگر نفوذ کنند. بنابراین مرز درونی سرانجام برداشته می‌شود و نفوذ پلیمرها در صورتی اتفاق می‌افتد که زنجیرهای متحرک و سازگار باشند. به عبارت دیگر ، دما باید از دمای تبدیل شیشه‌ای بالاتر رود.

 

 

آماده سازی سطح برای چسبندگی

آماده سازی نامناسب یا نادرست سطح ، احتمالا دلیل عمده شکسته شدن اتصالات چسبی می‌باشد. آماده‌ سازی سطح یک جسم با روش‌های زیر انجام می‌گیرد: روش های سائیدگی ، استفاده از حلال‌ها ، تخلیه شعله وکرونا ، حک کردن تفلون ، حک کردن فلزات ، آندی کردن فلزات ، استفاده از چند سازه ها.

انواع چسب‌ها

چسب‌هایی که توسط واکنش شیمیایی سخت می‌شوند

·         چسب‌های تراکمی فرمالدئید برای چوب:
تعدادی از چسب‌های مورد استفاده برای چوب نتیجه تراکم فرمالدئید با فنول و رزوسینول (1و3 دی هیدروکسی بنزن) هستند. بقیه با اوره یا ملامین متراکم می‌شوند.

 


چسب چوب

 

چسب‌هایی که بدون واکنش شیمیایی سخت می‌شوند

این چسب‌ها شامل سه نوع زیر می‌باشند

·         چسب‌هایی که در اثر حذف حلال سخت می‌شوند:

o        چسب‌های تماسی: چسبهای تماسی احتمالا از معروف‌ترین چسب‌ها بر پایه حلال هستند. این‌ها محلول‌هایی از پلیمر در حلال آلی هستند که در دو سطح بکار می‌روند تا متصل شوند. ماده اصلی این چسب‌ها ، لاستیک پلی کلروپرن (پلی کروپرن ، پلی کلرو بوتادین) است و برای چسباندن روکش‌های تزئینی و پلاستیکهای محکم دیگر مثل ABS , DVC به چوپ و محصولات فلزی و چسبهای تماسی DIY برای تخت کفش بکار می‌روند.

o        چسب‌های پمادی: چسب‌های بر پایه حلال مشهور که در ظروف پماد مانند به عموم فروخته می‌شوند، اغلب محلول‌هایی از لاستیک نیتریل (همی‌پلیمر یا بوتادین و آکریلونیتریل) در حلال‌های آلی هستند.

·         چسب‌هایی که با از دست دادن آب سخت می‌شوند:

o        محلول‌های آبی و خمیرها: نشاسته ، ذرت و غلات ، منابع عمده برای استفاده چسب هستند. موارد مصرف عمده برای چسباندن کاغذ ، مقوا و منسوجات می‌باشد. کاربردهای آن شامل صفحات موجدار ، پاکتهای کاغذی ، پنجرگیری تیوپ ، چسباندن کاغذ دیواری و چسب‌های تر شدنی مجدد با آب می‌باشد. چسب‌های تر شدنی توسط آب شامل پلی (وینیل الکل) (DVOH) که در تمبر‌های پُستی مورد استفاده قرار می‌گیرند و از لاتکس صمغهای طبیعی (مثلا صمغی و دکسترین) و پلی وینیل استات (DVN) همراه با مقدار زیادی DVOH پایدار کننده تولید می‌شوند. DVOH تنها پلیمرمعروفی است که از منومر خودش ساخته نمی‌شود.

o        امولسیونهای آبی: اجزا ترکیبی برای پلیمریزه شدن امواسیونی عبارتند از: آب ، منومرها ، پایدار کننده ها و آغازگر. محصول پلیمر شدن امولسیونی ، شیرابه ای از ذرات پلیمر با پایدار کننده‌های جذب شده می‌باشد. معروف‌ترین مثال ،‌ چسب چوب DIY است که شیرابه آن ، شامل پلیمر پلی وینیل استات (DVA) است و به میزان زیادی در کارهای کارگاهی و در چسباندن اتصالات تاق و زبانه برای درها ، پنجره ها و مبلمان در کارخانه‌ها استفاده می‌شود و مثال دیگر در رنگهای امولسیونی بر پایه DVA هستند که برای پوشش سطح یا به عنوان چسب استفاده می‌شود.

·         چسب‌هایی که به وسیله سرد کردن سخت می‌شوند:

o        چسب‌های ذوبی: ماده اولیه چسب‌های ذوبی که از ابزار تفنگ شکلی خارج می‌شود، معمولا اتیلن وینیل استات (EVA) می‌باشد. کاربرد این چسب‌ها شامل استفاده در جعبه‌های مقوایی ، صفحه کتاب ، اتصالات حرارتی و نئوپان می‌باشد. از دیگر چسب‌های ذوبی می‌توان چسب‌های ذوبی پلی آمیدی ، پلی اورتان ، استرهای آلیفاتیک ، پلی استر اشاره کرد.

چسب‌های حساس به فشار

چسب‌های حساس به فشار ، دائما چسبناک باقی می‌مانند و به خاطر استفاده در نوار چسب‌ها و برچسب‌ها معروف هستند. این چسب‌ها بطور عمده بر پایه لاستیک طبیعی ، همی پلیمر دسته‌ای و تصادفی ، استیرن - بوتادین و آکریلیک هستند. PVC نرم شده و پلی اتیلن ، مواد نوار معمولی هستند. یک طرف نوار با یک آستری یا لایه زیری پوشیده شده است. به همین دلیل ، چسب دائما چسبناک می‌ماند و طرف دیگر ، دارای پوشش آزاد کننده ای است که وقتی که نوار باز می‌شود، با چسب جدا می‌گردد. مواد آزاد کننده که اغلب استفاده می‌شود، همی پلیمری از وینیل الکل و وینیل اکتادسیل کاربامات است که در اثر واکنش با DVOH با اکتادسیل ایزوسیانات ساخته می‌شود.

معایب و مزایای چسب‌ها

معایب

1.  عموما چسب‌ها بوسیله آب یا بخار آب سست می‌شوند.

2.  محدوده رهایی کار آنها کمتر از چسباننده‌های فلزی (مهره ها ،پیچ ها و بست‌های آهنی و غیره) است.

3.  چسب‌ها توسط دمای تبدیل شیشه ای (Tg) و تخریب شیمیایی محدود شده‌اند.

مزایا

1.  اتصال مواد غیر مشابه و لایه‌های نازک از مواد

2.  گسترش بار بر روی یک ناحیه وسیع

3.  زیبایی و حالت آئرودینامیک آنها بر روی سطوح خارجی اتصال

4.  کاربرد آنها با استفاده از ماشین روبات می‌باشد.

آزمایش تهیه چسب اوره - فرمالدئید

تئوری آزمایش

بسیاری از واکنش‌های پلیمریزاسیون ، کاربردهای بسیار مهم و اساسی در صنعت دارند. یکی از پلیمرهای با کاربرد صنعتی ، چسب و بطور کلی انواع چسب‌هاست. فنوپلاست‌ها و آمینوپلاست‌ها که جزء پلاستیک‌ها بشمار می‌روند، می‌توانند بعنوان چسب بخاری بکار روند. رزین فنل - فرمالدئید (فنوپلاست) که از واکنش فنل با فرمالدئید در محیط اسیدی یا بازی و با ماکزیمم PH مساوی با 8,5 در صنعت تهیه می‌شود، می‌تواند بعنوان چسب بکار رود.

باید توجه داشت که برای استفاده از چسب بخاری ، انتهای مولکول باید گروه OH- داشته باشد. هرچه گروههای OH- آزاد (مربوط به گروه متیلول CH2OH- ) بیشتر باشند، قدرت چسبندگی چسب افزایش می‌یابد. اما این چسب ، یعنی چسب فنل- فرمالدئید در بازار یافت نمی‌شود و کاربرد صنعتی زیادی ندارد. علت آن ، بوی بد فنل است.

اما رزین اوره- فرمالدئید که از واکنش فرمالدئید با اوره در محیط اسیدی یا بازی بدست می‌آید، بعنوان چسب بخاری کاربرد صنعتی بسیار وسیعی دارد. در تهیه این چسب نیز هرچه گروههای OH- آزاد بیشتر باشد، چسب قدرت بیشتری خواهد داشت.

وسایل مورد نیاز

·         بالن 3 دهانه حاوی مبرد

·         کپسول چینی

·         اوره

·         فرمالین

·         محلول هیدروکسید سدیم10%

·         اسید استیک یخی

روش آزمایش

داخل بالن 3 دهانه ، 22,5 گرم فرمالین (معادل 0,3 مول فرمالدئید) می‌ریزند، بر روی آن ، 9,0 گرم (0,15 مول) اوره اضافه می‌کنند و بمنظور تنظیم PH مخلوط در 7,5 - 8 ، به مقدار کافی هیدروکسیدسدیم 10% می‌افزایند. دو دهانه بالن را با چوب‌پنبه مسدود می‌کنند و مخلوط را ، 2 ساعت در حمام آبی در دمای 80 درجه سانتی‌گراد قرار می‌دهند. سپس دما را تا 60 درجه سانتی‌گراد پایین می‌آورند. چوب پنبه‌ها را در آورده و به جای یکی از دهانه‌های بالن ، لوله‌ای مویین و دیگری را به سیستم خلا متصل می کنند.

در فشار 120-100 میلی‌متر جیوه و دمای 70-60 درجه سانتی‌گراد ، آب موجود در سیستم را از محیط عمل دور می‌کنند. مخلوط بدست آمده را به کپسول چینی ریخته و بر روی آن 0,3 گرم اسید استیک یخی اضافه نموده و 2 ساعت در دمای 45-40 درجه سانتی‌گراد ، 2 ساعت در دمای 55 - 50 درجه سانتی‌گراد و 2 ساعت در دمای 100 درجه سانتی‌گراد گرم می‌کنند تا چسب بدست آمده تبدیل به رزین گردد.

 

نتیجه آزمایش

مشخص است که چسب اوره - فرمالدئید که تهیه کرده‌اید، کاربرد صنعتی بسیار گسترده‌ای بعنوان چسب بخاری دارد. همچنین این چسب در صنعت نئوپان سازی بعنوان پایه اصلی صنعت (برای بهم چسباندن ذرات و تکه های چوب و ضایعات چوبی) بشمار می‌رود. رزین اوره- فرمالدئید نیز در کارهای تحقیقاتی و آزمایشگاهی کاربرد دارد.

این واکنش پلیمریزاسیون ، یک واکنش چند تراکمی یا پلی کنداسیون است که از واکنش‌های رایج در صنعت و محصول ، یک پلاستیک است و پلیمر حاصل یک پلیمر یک بعدی است

آزمایش تهیه رزین ملامین - فرمالدئید

تهیه پلیمر ملامین

 

تئوری آزمایش

بسیاری از واکنش‌های پلیمریزاسیون ، به موادی منجر می‌شوند که در صنعت ، کاربردهای بسیار مهمی دارند. تهیه پلیمر ملامین- فرمالدئید به ماده‌ای منجر می‌شود که روزانه در منزل و بیرون ، بسیار با آن مواجهیم. واکنش پلیمریزاسیون ملامین- فرمالدئید ، یک واکنش پلیمریزاسیون تراکمی می‌باشد.

اگر در جریان واکنش پلیمریزاسیون ، به همراه پلیمر‌ ، مواد دیگری با اجرام مولکولی پایین تشکیل شوند و تغییر در ترکیب عنصری و ساختمانی پلیمر حاصل شود، پلیمریزاسیون از نوع مرحله‌ای یا تراکمی بوده و منومرهایی که به این ترتیب پلیمریزه می‌شوند، حاوی دو و یا چند گروه عاملی می‌باشند. ملامین یا 2 , 4 , 6 - تری آمینو - 1 , 3 , 5- تری آزید با فرمالدئید می‌تواند در محیط اسیدی یا بازی ، واکنش چند تراکمی انجام دهد و برحسب شرایط تنظیم واکنش ، پلیمر یک‌بعدی یا سه‌بعدی ایجاد کند.

وسایل مورد نیاز

·         حمام آبی

·         بالن 3 دهانه حاوی مبرد

·         کپسول چینی

·         ملامین

·         فرمالین

·         محلول هیدروکسیدسدیم 10%

·         گلیسیرین

روش آزمایش

داخل بالن 3 دهانه ، 22,5 گرم فرمالین (معادل با 0,3 مول فرمالدئید) می‌ریزند. بر روی آن ، 12,6 گرم (0,1 مول) ملامین ریخته و جهت تنظیم PH سیستم در 7,5 - 8,0 ، محلول هیدروکسید سدیم 10% می‌افزایند. سپس 2 دهانه بالن را مسدود کرده و مخلوط را به مدت 40 دقیقه در حمام آبی که دمای آن 95- 90 درجه سانتی‌گراد می‌باشد، قرار می‌دهند. بعد از زمان فوق ، دما را به 70 درجه سانتی‌گراد رسانده و دهانه‌های مسدود شده را باز کرده و به یکی از دهانه‌ها ، لوله‌ای ظریف (موجی) و به دیگری سیستم خلاء متصل می‌کنند.

در دمای 70- 60 درجه سانتی‌گراد و فشار 120- 100 میلی‌متر جیوه ، آب موجود در سیستم را از محیط عمل دور می‌کنند. مخلوط بدست آمده را به کپسول چینی ریخته و بر روی ان 2,0 گرم گلیسیرین افزوده، در دمای 150 درجه سانتی‌گراد و تا تشکیل مخلوطی سفت و سخت ، آن را حرارت می‌دهند. رزین سخت شده را در تکه های نازک جدا می‌کنند.

 

نتیجه آزمایش

ماده حاصله اولیه در صنعت کاربردهای فراوانی دارد. با افزایش دما و در PH اسیدی ، پلیمر یک‌بعدی به سه‌بعدی تبدیل می‌شود. با افزایش 20% کائولن تبدیل به "فرمیکال" می‌شود که ماده استخوانی روی میزهای کابینت است که در خلاء تحت فشار بالا ، پرس می‌شود. حال ، اگر %40-30 کربنات کلسیم اضافه کنیم، تبدیل به زیرسیگاری و مواد دیر‌اشتعال پذیر می‌شود که قیمت آن فوق‌العاده افت می‌کند، اما قدرت مکانیکی آن بالا می‌رود. کلید- پریز برق بدون استثنا از این ماده تهیه می‌شوند.

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 17:0  توسط روح ا...سدنی  | 

بسمه رب الشهدا

اسم من نجار است

آدمي اهل دلم       

                    روزگاري دارم خوشتر از كل خوشيهاي جهان

حرفه ام عشق من است

                               عشق من ساز زدن

ساز من نيست همان ساز كه مطرب بزند                                                   

ساز من هست مقدس به جهان

ساز من خش خش يك اره پر سوز درون دل چوب

ساز من تق تق يك چكش فولادي بر گونه چوب

ساز من سوز ندارد  

ساز من پر اه است 

ساز من عشق من است

                        عشق من حرفه من

                                         حرفه ام نجاري

اسم من نجار است..

1h8tp5xirlo5odl7reh.jpg

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 16:58  توسط روح ا...سدنی  | 

+ نوشته شده در  سه شنبه 1388/08/12ساعت 16:54  توسط روح ا...سدنی  | 

مطالب جدیدتر